برای درک بهتر هدف SMART ابتدا باید مفهوم خود هدف را متوجه شویم. هدف در واقع نتیجه مطلوبی است که افراد رسیدن به آن را تصور می کنند، مسیر رسیدن را برنامه ریزی کرده و نسبت به آن متعهد می شود. افراد با تعیین ضرب الاجل تلاش می کنند تا در بازه زمانی مشخصی به هدفشان برسند. در نتیجه هدف گذاری به معنی، مشخص کردن چیزی در آینده مشخص است که می خواهیم به آن دست یابیم. هدف گذاری اسمارت بعنوان یک ابزار موفقیت، باعث ایجاد انگیزه و کشش فرد به سوی هدفش می شود و برای ایجاد تعهد در این مسیر ضروری می‌باشد.
هدف: یک آرزو، نتیجه و یا خواسته مطلوب است که در آینده می‌خواهیم بدست آوریم و برای رسیدن به آن، به برنامه‌ها و اقدامات نیاز داریم.
یک هدف ممکن است کلی باشد یا جزئی. بلند مدت، میان مدت و یا کوتاه مدت.
برای مثال:
هدف کلی: معروف شدن برند شخصی، برای دو سال آینده.
هدف جزئی: افزایش 10 درصدی صفحه اینستاگرام در 3 ماه آینده.
سراسر زندگی ما پر از اهداف ریز و درشت در زمینه های زندگی شخصی، کاری و تحصیلی ست که در بسیاری از موارد به هدف هایمان نمی رسیم و به عبارتی آنها در حد یک آرزو می مانند. تا بحال به این موضوع اندیشیده اید که چرا هدف هایمان محقق نمی شوند؟
پاسخ این سوال همیشه در روش برنامه ریزی، مسیر حرکت به سوی هدف، تنبلی و یا قوی سیاه نیست، بلکه در بسیاری از موارد، از لحظه تعریف هدف برای خود ضعیف عمل کرده ایم.
احتمالا شنیده اید که هدف خوب باید اسمارت (SMART) باشد، جدا از معنی انگلیسی کلمه Smart که در کنار هدفگذاری، صفت هوشمندانه به آن می دهد، هر کدام از حروف کلمه SMART یک ویژگی لازم برای هدف گذاری را یادآور می شود که در ادامه توضیح می دهیم.
اما پیشینه این مدل هدف گذاری (هدف SMART) چیست؟
پیتر دراکر زمان مطرح کردن مدل مدیریت بر مبنای هدف (MBO) ویژگی‌هایی را برای هدف گذاری بیان کرده بوده است. اما اصطلاح اسمارت اولین بار توسط جُرج دوران (George Doran) در سال ۱۹۸۱ معرفی شده است.
جرج دوران مشاور مدیریت و مدیر یک سازمان در واشنگتن دی سی بود. او در نوامبر 1981 مقاله‌ای با عنوان « راهی هوشمندانه برای هدف گذاری مدیریتی وجود دارد» منتشر کرد. این مقاله همان هدف گذاری اسمارت را که روش نوینی به روش انتخاب اهداف داشت، معرفی کرد.
امروزه معیارهای SMART برای تعیین اهداف یک پروژه، مدیریت عملکرد کارکنان،و رشد شخصی به کار می‌روند.
- S به نمایندگی از کلمه‌ی Specific
- M به نمایندگی از کلمه‌ی Measurable
- A به نمایندگی از کلمه‌های Achievable یا Attainable
- R به نمایندگی از کلمه‌ی Relevant
- T هم به نمایندگی از کلمه‌ی Time-bound
Specific مشخص
آیا دقیقا و با تمام جزییات می دانیم چه می خواهیم به دست بیاوریم؟
اهداف باید خوب و واضح تعریف بشوند و مبهم و کلی نباشند. شانس رسیدن به یک هدف مشخص بسیار بیشتر از یک هدف کلی است. برای تعیین یک هدف مشخص باید بدانیم چه کسی؟ چه چیزی؟ کجا؟ کی؟ چرا؟
Measurable قابل اندازه گیری
برای هر هدفی که تعیین می کنیم، باید یک معیار اندازه گیری درنظر بگیریم تا بتوان اندازه گرفت که چقدر به هدف نزدیک شده ایم و میزان پیشرفت چقدر بوده است؟ مثلا “میخواهم هیکل خوبی داشته باشم” یک هدف کلی است، ولی میخواهم شش کیلو وزن کم کنم یک هدف قابل اندازه گیری است.
Achievable دست یافتنی
وقتی برای خودمان اهدافی تعیین می کنیم در واقع در حال ترسیم تصویر خودمان هستیم. این تصویر تا چه اندازه واقع گرایانه است؟ چقدر منطبق بر تونایی ها و امکانات ماست؟ باید بررسی کنیم آیا هدف مورد نظر واقعا قابل دستیابی است؟
آیا هدف انتخاب شده به ما، تحصیلات، تخصص و توانایی های ما مرتبط است؟ اگر می‌خواهیم فرد معروفی در سراسر جهان شویم، یا شرکتی چند ملیتی داشته باشیم، و یا حتی شغلی پر درآند داشته باشیم؟ برای هدفی که انخاب کرده ایم خصوصیات فردی یا گروهی را در نظر گرفته ایم؟
هدف: باز پرداخت بدهی 10 میلیارد تومانی در طول دو سال
اهداف مالی سازمان یکی از هدف گذاری های کلان در جهت رسیدن به اهداف استراتژیک است، یکی از این اهداف می‌تواند پرداخت بدهی سازمان باشد.
• Specific مشخص: پرداخت بدهی ده میلیارد تومانی. مقدار و بستانکار مشخص است.
• Measurable قابل اندازه گیری: با نظارت بر حساب‌های پرداختنی و گزارش های حسابداری، میزان پیشرفت در رسیدن به هدف را می توانیم ارزیابی کنیم و میزان عملکرد را ماه به ماه پیگیری کنیم.
• Achievable دست یافتنی: با کاهش هزینه‌های اضافی، به تعویق انداختن سرمایه گذاری ها و پیگیری و دریافت نقدینگی از حساب های دریافتنی از مشتریان می‌توانیم به این هدف دست یابیم.
• Relevant مرتبط: با تمرکز بر فرصت ها کاری و پروژه‌های کم هزینه و زود بازده، میزان درآمد را بالا می‌بریم.
• Timely در محدوده زمانی مشخص: طی یک دوره دو ساله به این هدف می‌رسیم.
هدف: کاهش 10 کیلو وزن در شش ماه
برای بدنی سالم و زیبا و همینطور حس خوب و انرژی مثبت چنین هدفی می تواند در راستای بهبود زندگی شخصی تعیین شود.
• Specific مشخص: کاملا مشخص است که از وزن فعلی (مثلا 88 کیلوگرم) باید ده کیلوگرم کاسته و به وزن 78 کیلو گرم برسیم.
• Measurable قابل اندازه گیری: با ترازو قابل اندازه گیری و پیگیری حتی روزانه می باشد.
• Achievable دست یافتنی: با یک رژیم مناسب و اصلاح سبک زندگی و همچنین تحرک بیشتر می توان چنین وزنی را کاهش داد، چنین تجربه ای داشته ایم.
• Relevant مرتبط: این هدف کاملا مربوط به شخص و سلامت شخصی اوست، کنترل تغذیه و تحرک نیز در دست فرد تصمیم گیرنده است.
• Timely در محدوده زمانی مشخص: طی یک دوره شش ماهه قصد داریم به این هدف برسیم.
